نیروگاه آبی و اثرات زیست محیطی آن

0
10328

این‌ نوشتار مصاحبه‌ای‌ است‌ با مایک‌ و کوتانت‌ از بخش‌ علوم‌ زیست‌ محیطی‌آزمایشگاههای‌ ملی‌ (ORNL) آمریکا. این‌ دو در پی‌ یافتن‌ مسائل‌ مربوط به‌ گسترش‌ منابع‌برق‌ تولیدی‌ از سدهای‌ آبی‌ (برق‌ آبی‌) هستند. این‌ آزمایشگاهها انجام‌ ارزیابی‌ و مطالعات‌دیگر را به‌ همراه‌ صدور مجوز برای‌ طرحهای‌ نیروگاههای‌ آبی‌ در کمیسیون‌ فدرال ‌قانونگذاری‌ انرژی‌ (FERC)، بر عهده‌ دارند. به‌ علاوه‌ آنها در زمینه‌ روشهای‌ اجتناب‌ یاکاهش‌ اثرات‌ زیست‌ محیطی‌ این‌ طرحها، تحقیقاتی‌ را برای‌ وزارت‌ انرژی‌ آمریکا و برخی‌دیگر از مراکز انجام‌ داده‌ و به‌ آژانسهای‌ دولتی‌ و فدرال‌ و نیز بخش‌ خصوصی‌، مشاوره‌می‌دهند. مایک‌ مسوول‌ گروه‌ Hydrosystems در بخش‌ مطالعات‌ اکوسیستمها و مدیر برنامه‌ طرحهای‌ FERC در بخش‌ انرژی‌ و >کوتانت‌< نیز یک‌ اکولوژیست‌ در بخش‌ علوم‌زیست‌ محیطی‌ است‌.
* چرا تولید برق‌ از سدها برای‌ آمریکا،اهمیت‌ دارد؟
ـ مایک‌: در حال‌ حاضر انرژی‌ موجود در آب‌ جاری‌، سهل‌ الوصول‌ترین‌، تجدیدشونده‌ترین‌ و تمیزترین‌ منبعی‌ است‌که‌ برای‌ تولید برق‌ در کشور در اختیار است‌.این‌ منبع‌ در بیشتر مناطق‌ کشور که‌ دارای‌بارندگی‌ زیاد بوده‌ و یا در مناطق‌ کوهستانی‌،قابل‌ دسترسی‌ است‌. ذکر این‌ نکته‌ ضروری ‌است‌ که‌ انرژی‌ برق‌ آبی‌ مهمترین‌ منبع‌تجدیدپذیر انرژی‌ برای‌ آمریکا بوده‌ و نسبت‌به‌ انرژی‌ زمین‌ گرمایی‌، زیست‌ توده‌(Biomass)، انرژی‌ خورشیدی‌ و باد قابل‌اعتمادتر، کاراتر و ارزانتر است‌. تمیزترین‌منبع‌ نیز از آن‌ جهت‌ است‌ که‌ فاقد انتشاردی‌اکسید کربن‌، دی‌اکسید گوگرد، اکسیدهای‌نیتروژن‌ یا هرگونه‌ آلودگی‌ هواست‌. به‌ علاوه‌زائدات‌ جامد یا مایع‌ نیز تولید نمی‌کند.

انرژی‌ برق‌ آبی‌ ارزانترین‌ منبع‌ برق‌ درآمریکاست‌. هر کیلووات‌ ساعت‌ برق‌ تولیدی‌ به‌ این‌ روش‌ فقط نیازمند ۰/۶ سنت‌ هزینه‌برای‌ راهبری‌، تعمیر و نگهداری‌ است‌ و این‌ درحالی‌ است‌ که‌ این‌ هزینه‌ برای‌ نیروگاههای‌ اتمی‌ و زغال‌ سنگی‌ به‌ ترتیب‌ ۲/۲ و۱/۲سنت‌ به‌ ازای‌ هر کیلووات‌ ساعت‌ است‌. درمنطقه‌ ما یعنی‌ دره‌ تنسی‌، نرخ‌ برق‌ پایین ‌بوده‌ و دلیل‌ اصلی‌ آن‌ نیز وجود سهم‌ زیاد برق‌حاصل‌ از سدهاست‌.
در حال‌ حاضر انرژی‌ برق‌ آبی‌ از اجزای‌اصلی‌ بیشتر سیستمهای‌ تولید برق‌ جهان‌ است‌. این‌ انرژی‌ یک‌ پنجم‌ از انرژی‌ مصرفی‌در کل‌ جهان‌ را تامین‌ کرده‌ و بعد از انرژی‌فسیلی‌ در رتبه‌ دوم‌ منابع‌ تولید برق‌ است‌. در آمریکا قبلا این‌ انرژی‌ تامین‌ ۱۴ درصد ازمصرف‌ برق‌ را بر عهده‌ داشت‌ و در حال‌ حاضرتامین‌ کننده‌ ۱۰ درصد برق‌ کشور است‌.نیروگاههای‌ آبی‌ آمریکا سالانه‌ معادل‌ ۵۰۰میلیون‌ بشکه‌ نفت‌، انرژی‌ تولید می‌کنند. البته ‌سهم‌ این‌ انرژی‌ در مناطق‌ مختلف‌ کشور،تفاوت‌ دارد مثلا در ایالتهای‌ اطراف‌ کوه‌Rocky این‌ انرژی‌ تامین‌ کننده‌ ۱۴ درصد برق‌است‌ و در Pacific Coast این‌ رقم‌ به‌ ۶۳ درصدمی‌رسد. در Northwest Pacific که‌ شدیدا متکی‌ به‌ انرژی‌ برق‌ آبی‌ است‌ حدودا دو سوم‌برق‌ مصرفی‌ از ۵۸ سد بزرگ‌ و کوچک‌ تامین‌می‌شود.
هدف‌ من‌ آن‌ نیست‌ که‌ انرژی‌ برق‌ آبی‌ رابدون‌ مشکل‌ و مساله‌ معرفی‌ کنم‌ بلکه‌می‌خواهم‌ با ارایه‌ این‌ ارقام‌، اهمیت‌ آن‌ راگوشزد کنم‌.

* وضعیت‌ منابع‌ ملی‌ انرژی‌ برق‌ آبی‌ به‌چه‌ صورت‌ است‌؟
ـ مایک‌: تقریبا نیمی‌ از پروژه‌های‌ نیروگاه‌آبی‌ آمریکا به‌ صورت‌ فدرال‌ و نیمی‌ به‌ صورت‌غیر فدرال‌ است‌. پروژه‌های‌ غیر فدرال‌ ازکمیسیون‌ فدرال‌ قانونگذاری‌ انرژی‌ (FERC)موافقتنامه‌های‌ ۵۰ ساله‌ دریافت‌ می‌کنند که‌باید هر دوره‌ تجدید شود. برای‌ مثال‌ تعدادی‌از ۱۵۶ پروژه‌ تولید انرژی‌ برق‌ آبی‌ که‌ در سال‌۱۹۴۳ ساخته‌ شده‌ باید پیش‌ از تجدیدموافقتنامه‌، اصلاحاتی‌ را برای‌ دستیابی‌ به‌استانداردها انجام‌ می‌دادند. گاهی‌ نیز برای‌حفاظت‌ از محیط زیست‌ باید این‌ اصلاحات‌انجام‌ شوند که‌ در این‌ مورد می‌توان‌ به‌ کاهش‌جمعیت‌ ماهیان‌ آزاد در منطقه‌
Pacific Northwest اشاره‌ کرد. در بعضی‌ مواردبه‌ جای‌ تجدید موافقتنامه‌، این‌ کمیسیون‌ممکن‌ است‌ تصمیم‌ بگیرد که‌ سد را حذف‌ کرده‌ و برای‌ کمک‌ به‌ مهاجرت‌ ماهیان‌ آزاد،جریان‌ آزاد رودخانه‌ را حفظ کند. این‌تصمیمات‌ می‌تواند منجر به‌ کاهش‌ تولیدبرق‌ و افزایش‌ حدود هشت‌ درصدی‌ در نرخ‌برق‌ برای‌ مصرف‌ کنندگان‌ این‌ منطقه‌ شود.
طبق‌ قرارداد منعقده‌ میان‌ ما و وزارت‌انرژی‌ آمریکا و کمیسیون‌ مذبور،آزمایشگاههای‌ ORNL ارایه‌ دهنده‌ مشاوره‌در زمینه‌ اصلاحاتی‌ هستند که‌ نیروگاههای‌آبی‌ برای‌ اخذ موافقتنامه‌ باید به‌ مورد اجرا بگذارند. این‌ آزمایشگاهها از توسعه‌نیروگاههایی‌ که‌ همخوان‌ با محیط زیست ‌باشند، حمایت‌ می‌کنند.

* اگر نیروگاه‌ متوقف‌ شود، به‌ چه‌ صورت‌جایگزینی‌ انجام‌ خواهد شد؟
ـ مایک‌: احتمالا در مناطقی‌ از آمریکا که‌ ازانرژی‌ برق‌ آبی‌ برای‌ زمانهای‌ اوج‌ مصرف‌استفاده‌ می‌کنند، اثرات‌ حذف‌ تولید برق‌ (طی‌اخذ مواد موافقتنامه‌ مجدد) شدیدتر از مناطق‌دیگر است‌. در این‌ سدها مقدار زیادی‌ آب‌ذخیره‌ می‌شود تا هنگام‌ اوج‌ مصرف‌، سریعا توربینها را به‌ جریان‌ اندازد. ایجاد نوسانات‌سطح‌ آب‌ رودخانه‌ هنگام‌ این‌ عملیات‌، اثرات‌نامطلوب‌ زیست‌ محیطی‌ و اجتماعی‌ درپی‌ دارد. باتوجه‌ به‌ حساسیت‌ کنونی‌ نسبت‌به‌ مسائل‌ زیست‌ محیطی‌، چنین‌ پروژه‌هایی‌ مجاز به‌ ادامه‌ این‌ عملیات‌ نیستند. برای‌ رفع‌مشکلات‌ در دوره‌های‌ اوج‌ مصرف‌، می‌توان‌ ازنیروگاه‌ توربین‌ گازی‌، نیروگاه‌ زغال‌ سنگی‌ یا برنامه‌های‌ ذخیره‌ سازی‌ و تشویق‌ به‌ منظورمصرف‌ کمتر انرژی‌ استفاده‌ کرد.
ـ کوتانت‌: باید توجه‌ داشت‌ که‌ اگر قسمتی‌ ازظرفیت‌ برق‌ آبی‌ کاهش‌ یابد، دیگرقسمتهای‌ شبکه‌ برق‌ می‌توانند آن‌ را تامین‌کنند. به‌ همین‌ دلیل‌ است‌ که‌ کانادایی‌ها درمورد فروش‌ انرژی‌ برق‌ آبی‌ به‌ آمریکا نگران ‌هستند. قابل‌ ذکر است‌ که‌ بزرگترین‌ منبع‌خارجی‌ برق‌ برای‌ آمریکا، شرکت‌ Qubec Hydroاست‌ که‌ برق‌ بسیار زیادی‌ رابه‌ New England و شهر نیویورک‌ می‌فروشد.هر چند Pacific Northwestمی‌تواند برق‌ بیشتری‌ وارد کند ولی‌ این‌ موضوع‌، مساله‌موازنه‌ پرداختها را بغرنج‌تر می‌کند. باید گفت‌ که‌ پروژه‌های‌ بزرگ‌ تولید انرژی‌ برق‌ آبی‌کانادا، دارای‌
اثرات‌ زیست‌ محیطی‌ شدیدی‌ است‌.

* علاوه‌ بر تولید تمیز برق‌، دیگر منافع‌نیروگاههای‌ آبی‌ چیست‌؟
ـ مایک‌: مخازن‌ پشت‌ این‌ گونه‌ سدها دارای‌ارزش‌ تفریحی‌ است‌ چون‌ می‌توان‌ از آنجابرای‌ ماهیگیری‌، قایقرانی‌، اسکی‌ روی‌ آب‌ وشنا استفاده‌ کرد. آنجا می‌تواند سکونتگاه‌مناسبی‌ برای‌ ماهی‌، پلیکان‌، غاز، عقاب‌ وعقاب‌ دریایی‌ باشد. به‌ علاوه‌ برای‌ تامین‌ آب‌نیز مخزن‌ مناسبی‌ بوده‌ و می‌تواند هنگام‌سیل‌ به‌ کنترل‌ آن‌ کمک‌ کرده‌ و فرسایش ‌خاک‌ را به‌ حداقل‌ برساند. معمولا با گسترش‌این‌ سدها و نیروگاهها، فرصتهای‌ تفریحی‌نیز بیشتر می‌شود.

* اثرات‌ منفی‌ ناشی‌ از پروژه‌های‌نیروگاههای‌ آبی‌ چیست‌؟
ـ کوتانت‌: از آنجا که‌ بیشتر پروژه‌های‌نیروگاههای‌ آبی‌ دارای‌ سد است‌، سکونتگاه‌ رودخانه‌ با یک‌ سکونتگاه‌ دریاچه‌ای‌جایگزین‌ می‌شود. بنابراین‌ سکونتگاه‌حیات‌وحش‌ خشکی‌ و سکونتگاه‌ ارگانیزمهای‌آب‌ رودخانه‌ یا نابود شده‌ و یا به‌ صورت‌ یک‌مخزن‌ در آمده‌ که‌ ارگانیزمهای‌ خاص‌ خود رادارد. در ایالت‌ تنسی‌ می‌توان‌ به‌ Little Tennessee RiverوTellico Lake اشاره‌ کرد. بزرگترین‌ مساله‌ در منطقه‌ Northwestمسدود شدن‌ حرکت‌ رو به‌ پایین‌و رو به‌ بالای‌ ماهیان‌ است‌. ماهیان‌ آزاد بایدبتوانند برای‌ تولید مثل‌ از اقیانوس‌ به‌ بالادست‌ یعنی‌ مناطق‌ تخم‌ ریزی‌ مهاجرت‌ کنند.وجود سدها حتی‌ با ساخت‌ پلکان‌ برای‌ کمک‌به‌ بالا رفتن‌ ماهیان‌ نیز باعث‌ تغییر الگوی‌مهاجرت‌ این‌ ماهیان‌ می‌شود. تعداد گونه‌های‌Chinook ,Sockeye ,Coho که‌ روزگاری‌ درمنطقه‌ Northwest بسیار زیاد بود، یا در لیست‌گونه‌های‌ در معرض‌ خطر بوده‌ و یا به‌ زودی‌ در این‌ لیست‌ قرار خواهد گرفت‌. به‌دلیل‌ وجود نیروگاههای‌ آبی‌، این‌ گونه‌ها دربالای‌ لیست‌ قرار دارند. با این‌ وجود اساسٹ این‌سدهای‌ فدرال‌ هستند که‌ مسوول‌ کاهش‌عمده‌ جمعیت‌ ماهیان‌ آزاد منطقه‌
Pacific Northwestاز ۱۶ میلیون‌ به‌ ۳۰۰هزار ماهی‌ وحشی‌ در سال‌، هستند. در انتهاباید گفت‌ که‌ تولید انرژی‌ برق‌ آبی‌ با تقویت‌حفاظتهای‌ زیست‌ محیطی‌، کاهش‌ خواهدیافت‌. مشکل‌ عمده‌ دیگر ورود ماهیان‌ جوان‌به‌ پایین‌ دست‌ و اقیانوس‌ است‌ چون‌ عبور ازتوربین‌ نیروگاه‌ باعث‌ مرگ‌ آنها خواهد شد.
گسترش‌ سدهای‌ برق‌ آبی‌ به‌ چند صورت‌دارای‌ اثرات‌ منفی‌ بر کیفیت‌ آب‌ است‌.
از بین‌ بردن‌ درختان‌ منجر به‌ فرسایش‌ خاک‌شده‌ و رسوباتی‌ را فراهم‌ خواهد کرد که‌می‌تواند باعث‌ انسداد شود. تراوش‌ آب‌ ازسرریزهای‌ سد می‌تواند باعث‌ فوق‌ اشباع‌شدن‌ آب‌ از گازهای‌ موجود در هوا شود. این‌حبابهای‌ گاز در داخل‌ بافتهای‌ ماهی‌ جذب‌شده‌ و می‌تواند باعث‌ بیماری‌ و در نهایت‌مرگ‌ ماهی‌ شود. فوق‌ اشباع‌ شدن‌ آب‌ از گاز، مشکل‌ مهمی‌ در رودخانه‌ کلمبیا بود. آنهادریافتند که‌ وجود فشار زیاد ناشی‌ از سقوطآب‌ از سر ریزهای‌ سد (به‌ درون‌ مخزن‌) باعث‌می‌شود که‌ گازهای‌ اتمسفری‌ در آب‌، محلول‌شده‌ و مخزن‌ به‌ صورت‌ فوق‌ اشباع‌ در آید.
پایین‌ بودن‌ کیفیت‌ آب‌ باعث‌ بروزاشکال‌، برای‌ حیات‌ دریایی‌ دره‌ تنسی‌ شده ‌است‌ چون‌ جریان‌ طبیعی‌ رودخانه‌ها درتابستان‌ کم‌ است‌ و بنابراین‌ چند لایه‌ در آب‌به‌ وجود می‌آید یعنی‌ آب‌ گرمتر در بالا و آب ‌سردتر در پایین‌ قرار می‌گیرد. چون‌ امکان‌رساندن‌ هوا به‌ لایه‌های‌ زیرین‌ وجود ندارد،در این‌ لایه‌ها اکسیژن‌، کاهش‌ می‌یابد. ازآنجا که‌ این‌ لایه‌ها بسیار سرد بوده‌ و اکسیژن‌محلول‌ آن‌ نیز کم‌ است‌، ماهیان‌ نمی‌توانند درآنجا زندگی‌ کنند.
زمانی‌ که‌ آب‌ لایه‌های‌ زیرین‌، از توربین‌نیروگاه‌ عبور می‌کند چون‌ دارای‌ اکسیژن‌محلول‌ کمی‌ است‌ می‌تواند باعث‌ غیرقابل‌سکونت‌ شدن‌ رودخانه‌ پایین‌ دست‌ سد شود.به‌ علاوه‌ نبود اکسیژن‌ در آب‌ لایه‌های‌ زیرین ‌باعث‌ می‌شود که‌ بعضی‌ از فلزات‌ موجود درسنگهای‌ اطراف‌، راحت‌تر در آب‌ حل‌ شوندواین‌ فلزات‌ در رودخانه‌ پایین‌ دست‌ سد آزاد شده‌ و مشکل‌ آفرین‌ می‌شوند.
ـ مایک‌: مساله‌ دیگر سدها آن‌ است‌ که‌ حتی‌اگر کیفیت‌ آب‌ تخریب‌، نشود، باید گفت‌ که‌تغییر هیدرولوژی‌ طبیعی‌ رودخانه‌ می‌تواندباعث‌ تغییرات‌ عمده‌ در سکونتگاه‌ شود. این‌مساله‌ تحت‌ عنوان‌ مسائل‌ instreamflowنامیده‌ می‌شود. اگر مقدار آبی‌ که‌ از سد خارج‌شده‌ و وارد پایین‌ می‌شود، به‌ صورت‌ فصلی‌ یاکوتاه‌ مدت‌ و حتی‌ ساعتی‌ تغییر کند بایددانست‌ که‌ این‌ تغییر بر ماهیان‌ و دیگرارگانیزمها تاثیر خواهد گذارد.
ـ کوتانت‌: یکی‌ از مزیتهای‌ استفاده‌ ازنیروگاههای‌ آبی‌ برای‌ تولید برق‌ آن‌ است‌ که‌به‌ راحتی‌ می‌توان‌ الگوهای‌ تولید را کنترل‌کرده‌ و الگوهایی‌ برای‌ خروج‌ آب‌ در نظر گرفت‌که‌ با سطح‌ متغیر تقاضا برای‌ برق‌، همخوان‌ باشد. مثلا در یک‌ روز تابستان‌ بیشترین‌تقاضا متعلق‌ به‌ اواسط روز و بعدازظهر است‌که‌ به‌ تهویه‌ مطبوع‌ بیشتری‌ نیاز است‌. سطح‌آب‌ رودخانه‌ نیز شبیه‌ یویو عمل‌ خواهد کردیعنی‌ زمانی‌ که‌ تقاضا برای‌ برق‌ زیاد است‌، سطح‌ آب‌ پایین‌ رفته‌ و زمانی‌ که‌ تقاضا کم‌است‌، سطح‌ آب‌ بالا می‌آید. در رودخانه‌ای‌ باعمق‌ کم‌ این‌ وضعیت‌ شبیه‌ جزر و مد خواهد بود و باعث‌ می‌شود ماهی‌ در آب‌ کم‌ عمق‌ یامناطق‌ بدون‌ آب‌ قرار گیرد. به‌ این‌ دلیل‌ بایدبرای‌ حفاظت‌ از محیط زیست‌، تغییرات‌ دبی‌ آب‌ کنترل‌ شود.
ـ مایک‌: معمول‌ترین‌ مشکل‌ در صدورموافقتنامه‌ یا تجدید آن‌ برای‌ سدهای ‌نیروگاهی‌، تعیین‌ کمترین‌ جریان‌ برای‌حفاظت‌ از سکونتگاه‌ آبزیان‌ است‌ چون‌ اگراین‌ جریان‌ خیلی‌ کم‌ باشد، ماهیها و دیگر ارگانیزمها از بین‌ می‌روند. این‌ حداقل‌ جریان‌،برای‌ حفاظت‌ از انواع‌ منابع‌ طبیعی‌ مثل‌ماهی‌، مارآبی‌ و درموارد غیرمعمول‌ برای‌حفاظت‌ ازمنابعی‌ مثل‌ فسیل‌ دایناسورها نیزمورد نیاز است‌. بسته‌ به‌ موقعیت‌ پروژه‌، جریان‌ خروجی‌ از سد باید تأمین‌کننده‌ نیازافراد در پایین‌ دست‌ سد نیز باشد. در این‌ باره‌می‌توان‌ به‌ کایاک‌ سواران‌، افرادی‌ که‌ ازرودخانه‌ برای‌ حمل‌ الوار استفاده‌ می‌کنند و یاقبایل‌ بومی‌ آمریکا که‌ در آب‌ رودخانه‌ اعمال‌ مذهبی‌ انجام‌ می‌دهند، اشاره‌ کرد. این‌ جریان‌باید به‌ نحوی‌ تنظیم‌ شود که‌ تمامی‌ این‌علاقه‌ها را تأمین‌ کند.
* آیا می‌توان‌ این‌ مسائل‌ زیست‌محیطی‌را حل‌ کرد؟
ـ مایک‌: در مورد این‌ سوال‌ باید با قوت‌ گفت‌که‌ در بیشتر موارد جواب‌ آری‌ است‌. تعدادزیادی‌ از مسائل‌ این‌ نیروگاهها قابل‌ حل‌ بوده‌ و آزمایشگاههای‌ ملی‌ ORNL سهم‌ مهمی‌ دراین‌ زمینه‌ دارد. انتخاب‌ مکان‌ مناسب‌ برای‌سد، طراحی‌ و راهبری‌ مناسب‌، می‌تواند منجربه‌ حل‌ بیشتر این‌ مسائل‌ شود. همان‌ طور که‌قبلا نیز گفته‌ شد، استفاده‌ از پلکانهای‌ ماهی‌،هوادهی‌ و کنترل‌ جریان‌ در سدهای‌ بزرگ‌ ازاین‌ گونه‌ راه‌حلهاست‌. راه‌حلهای‌زیست‌محیطی‌ همواره‌ وجود داشته‌ است‌ یعنی ‌می‌توان‌ فعالیتهایی‌ انجام‌ داد تا اثرات‌ این‌پروژه‌ها را از بین‌ برده‌ و یا به‌ حداقل‌ رسانده‌ ویا در نهایت‌ به‌ نحوی‌ آن‌ را جبران‌ کرد. درپروژه‌های‌ نیروگاه‌ آبی‌ می‌توان‌ کارهایی‌انجام‌ داد تا مشکل‌ را پیش‌ از وقوع‌، حل‌ کرده‌و یا تخفیف‌ داد. کارشناسان‌ ORNL طی‌ یک‌دهه‌ در تلاش‌ بوده‌اند تا به‌ نحو مؤثری‌ این‌مشکلات‌ را ارزیابی‌ کرده‌ و راه‌حلهایی‌ برای‌آنها ارایه‌ کنند. در حال‌ حاضر نیز ما درحال‌کمک‌ به‌ وزارت‌ انرژی‌ آمریکا هستیم‌ تا با کمک‌ صنعت‌، برنامه‌ای‌ برای‌ توسعه‌ فن‌آوری‌ساخت‌ این‌ نیروگاهها به‌ صورت‌ همخوان‌ بامحیط زیست‌ ارایه‌ کنیم‌.
* کوتانت‌: در سدهای‌ بزرگ‌ در منطقه‌Pacific Northwest پلکانهایی‌ برای‌ ماهی‌تعبیه‌ شده‌ است‌ که‌ ماهیان‌ آزاد بالغ‌ می‌توانندبه‌ کمک‌ آنها از اقیانوس‌ وارد رودخانه‌ شده‌ ودر آنجا تخم‌ریزی‌ ماهیان‌ جوان‌ را انجام ‌دهند. پلکان‌ ماهی‌ نمونه‌ای‌ کلاسیک‌ از این‌راه‌حلهاست‌. امروزه‌ دریافته‌اند که‌ ماهیان‌مقیم‌ یک‌ منطقه‌ نیز به‌ صورت‌ فصلی‌ برای‌تخم‌ریزی‌ به‌ نواحی‌ دیگر، مهاجرت‌ می‌کنندو از این‌ رو به‌ گذرگاهی‌ برای‌ عبور نیازمندند. در ایالت‌ اورگان‌، ماهیان‌ دهها مایل‌ دررودخانه‌ کلامات‌ مهاجرت‌ می‌کنند و برای‌ این‌کار گذرگاههایی‌ تعبیه‌ شده‌ است‌ و با عبور ازپلکان‌ ماهی‌ از رودخانه‌ اصلی‌ که‌ محل‌مناسبی‌ برای‌ تخم‌ریزی‌ نیست‌، به‌ سمت‌محلهایی‌ می‌روند تا تخم‌ریزی‌ کنند. ماهیان‌جوان‌ در رودخانه‌ پراکنده‌ شده‌ و پس‌ ازرسیدن‌ به‌ حد بلوغ‌، از سد عبور کرده‌ و به‌مناطق‌ اجدادی‌ خود باز می‌گردند تا نسل‌جدیدی‌ را به‌ وجود آورند.
در بیشتر موارد اگر توربینها به‌ خوبی‌طراحی‌ شده‌ باشند می‌توان‌ مشکل‌ کشیده‌شدن‌ ماهیان‌ به‌ داخل‌ توربین‌ و تصادف‌ باتیغه‌ها که‌ منجر به‌ مرگ‌ آنان‌ می‌شود را حل‌کرد. برای‌ این‌ کارمی‌توان‌ غربالهایی‌ طراحی‌کرد که‌ از ورود ماهیان‌ جلوگیری‌ کند. بعضی‌ ازطراحیهای‌ توربین‌ به‌ گونه‌ای‌ است‌ که‌ با فضاو چرخش‌ مناسب‌، ماهیان‌ به‌ تله‌ نخواهند افتاد. آنچه‌ که‌ در این‌ جا مورد نیاز است‌،طراحی‌ استاندارد و مناسبی‌ برای‌توربینهاست‌ تا از ماهیان‌، محافظت‌ کرده‌ ومورد توجه‌ همه‌ سدسازان‌ نیز قرار گیرد. درهنگام‌ راهبری‌ توربین‌ نیز می‌توان‌ به‌ نحوی ‌عمل‌ کرد که‌ اثرات‌ سوء آن‌ به‌ ماهیها به‌حداقل‌ برسد. دراین‌ مورد باید متذکر شد که‌کاربران‌ این‌ نیروگاهها هنگام‌ تغییر توان‌موردنیاز برای‌ ژنراتور، ترجیح‌ می‌دهند که‌ به‌ جای‌ توقف‌، وضعیت‌ تیغه‌ها را تغییر دهند. چنین‌ اعمالی‌ باعث‌ بروز اغتشاش‌ شدیدومرگ‌ بیشتر ماهیان‌ عبور کرده‌، خواهد شد.این‌ در حالی‌ است‌ که‌ تحقیقات‌ نشان‌ می‌دهد که‌ اگر توربین‌ با کارایی‌ نزدیک‌ به‌ ماکزیمم‌حد ممکنه‌ کار کند نه‌ تنها بازده‌ تولید برق‌بیشتر خواهد بود بلکه‌ باعث‌ خواهد شد که‌ماهیان‌ سالم‌ بیشتری‌ از توربین‌ عبور کنند.امروزه‌ در سدهای‌ بزرگی‌ که‌ مثلا بر روی‌رودخانه‌ کلمبیا زده‌ شده‌ است‌ بیش‌ از ۱۰توربین‌ و ژنراتور در خط قرار دارند که‌موثرترین‌ روش‌ راهبری‌ آنها این‌ است‌ که‌ درصورت‌ عدم‌ نیاز، تعدادی‌ در تولید بوده‌ و بقیه‌متوقف‌ شوند.

* راه‌ حلهای‌ دیگر چیست‌؟
ـ کوتانت‌: مثالهای‌ زیادی‌ برای‌ رعایت‌بعضی‌ معیارهای‌ خاص‌ وجود دارد. برای‌ مثال‌اگر سازنده‌ سد می‌داند که‌ با شروع‌ آب‌گیری‌سد، یک‌ سکونتگاه‌ مردابی‌ از بین‌ می‌رود،می‌تواند در نزدیکی‌ همان‌ محل‌ یک‌ پناهگاه‌دیگر برای‌ جانوران‌، برپا کرده‌ و به‌ این‌ صورت‌ نابودی‌ یک‌ سکونتگاه‌ را با ایجاد یک‌سکونتگاه‌ جدید در محل‌ دیگر جبران‌ کند. یااگر سازنده‌ سد می‌داند که‌ با شروع‌ عملیات‌سد، روزانه‌ تعداد مشخصی‌ ماهی‌ می‌میردمی‌تواند یک‌ محل‌ مناسب‌ برای‌ تخم‌ ریزی‌ وزاد و ولد ماهیان‌ بسازد تا نسل‌ آنها منقرض‌نشده‌ و توازن‌ ماهیان‌ بر هم‌ نخورد.

* آیا مشاجرات‌ و مسائل‌ دیگری‌ نیز به‌ وجود می‌آید؟
ـ مایک‌: هنگام‌ جمع‌ آوری‌ اطلاعات‌ راجع‌ به‌تاثیر صدور موافقتنامه‌های‌ مجدد، مادریافتیم‌ که‌ سدهای‌ چند منظوره‌ دارای‌بزرگترین‌ نقاط قوت‌ و ضعف‌ هستند. نقطه‌ضعف‌ از آن‌ جهت‌ که‌ در مورد نحوه‌ استفاده‌ ازیک‌ مخزن‌، بحثهایی‌ وجود داشت‌. مثلا بین‌افرادی‌ که‌ از رودخانه‌ برای‌ حمل‌ الوار استفاده‌می‌کردند و ماهیگیران‌، در مورد میزان‌ عمق‌آب‌، بحث‌ بود. مالکان‌ مناطق‌ تفریحی‌ نیزمنافعشان‌ (در ساحل‌ دریاچه‌) با کسانی‌ که‌می‌خواستند با حفظ جنگل‌ از گونه‌ حیوانات‌ درحال‌ انقراض‌ محافظت‌ کنند، در تضاد افتاده‌بود. به‌ علاوه‌ در مورد مصرف‌ نیز یک‌ بحث‌کلاسیک‌ و دایمی‌ وجود دارد چون‌ گروهی‌می‌خواهند از آب‌ برای‌ تولید برق‌ استفاه‌ کنند و گروه‌ دیگر می‌گویند که‌ این‌ سدها باید به‌صنعت‌ و کشاورزی‌ اختصاص‌ یابد. البته‌ از آن‌بابت‌ که‌ آب‌ در نیروگاه‌ آبی‌، غیر مصرفی‌ است‌ با معیارهای‌ زیست‌ محیطی‌ همخوانی‌بیشتری‌ دارد.
ـ کوتانت‌: جالب‌ آن‌ است‌ که‌ در کاربردهای‌مجاز نیروگاههای‌ آبی‌ نیز مشاجره‌ وجود دارد.یعنی‌ سدهای‌ منطقه‌ دره‌ تنسی‌ برای‌ تولیدبرق‌، کنترل‌ سیل‌ و اهداف‌ تفریحی‌ از قبیل‌ماهیگیری‌، شنا و قایق‌ سواری‌ و اسکی‌ روی‌آب‌ ساخته‌ شده‌اند. مساله‌ این‌ جاست‌ که‌برای‌ کنترل‌ سیل‌، بهتر است‌ که‌ سطح‌ آب‌ سدبا خارج‌ سازی‌ آب‌ پشت‌ آن‌ از طریق‌ سرریزها به‌ حداقل‌ ارتفاع‌ برسد تا فضا برای‌ سیل‌ورودی‌ به‌ آن‌ وجود داشته‌ باشد و این‌ در حالی‌است‌ که‌ اگر سطح‌ آب‌ از حد معینی‌ کمتر باشدصاحبان‌ لنگرگاه‌ نمی‌توانند از کشتیها وقایقهای‌ خود استفاه‌ کنند و از این‌ رو با کاهش‌۳۰ فوتی‌ ارتفاع‌ آب‌ در تابستان‌ شدیدا مخالفند. بر این‌ اساس‌ مسولان‌ این‌ ناحیه‌قوانین‌ استانداردی‌ را طراحی‌ کرده‌اند تا افزایش‌ آب‌ به‌ حدی‌ باشد که‌ بتواند نظر هر دوگروه‌ را تامین‌ کند.
ـ مایک‌: مشکل‌ دیگر آن‌ است‌ که‌ در بعضی‌از مناطق‌ آمریکا باید حقوق‌ بومیان‌، رعایت‌شود حتی‌ اگر در تقابل‌ با حقوق‌ دیگران‌ باشد.حوادث‌ گذشته‌ باعث‌ شده‌ است‌ که‌ دولت‌آمریکا آنان‌ را به‌ عنوان‌ یک‌ ملت‌ جداگانه ‌بپذیرد. آنان‌ دارای‌ قوانین‌ محیط زیست‌ وماهیگیری‌ خاص‌ خود هستند و این‌ حق‌ رادارند که‌ به‌ مقدار کافی‌ ماهی‌ آزاد در محلهای ‌معمول‌ برای‌ ماهیگیری‌ داشته‌ و آب‌ کافی‌ نیزبرای‌ انجام‌ مراسم‌ مذهبی‌ خود داشته‌ باشند وبه‌ علاوه‌ باید مطمئن‌ شوند که‌ این‌ آب‌ درتماس‌ با سازه‌های‌ ساخت‌ بشر، مشکل‌مذهبی‌ نیافته‌ است‌.
در بعضی‌ مناطق‌ اطراف‌ واشنگتن‌ مامصاحبه‌های‌ مفصلی‌ با اعضای‌ این‌ قبایل‌انجام‌ دادیم‌ تا بتوانیم‌ مشکل‌ را شناخته‌ وتاسیسات‌ سد را به‌ نحو شایسته‌ برپا کنیم‌.درباره‌ اثرات‌ احتمالی‌ و نوع‌ راه‌ حلهای‌ ممکنه‌برای‌ جبران‌ این‌ آثار نیز سوالاتی‌ مطرح‌کردیم‌.
ـ کوتانت‌: ما باید در بررسی‌ جنبه‌های‌اقتصادی‌ – اجتماعی‌ یک‌ سد برای‌ تولیدبرق‌، ارزش‌ نسبی‌ منابع‌ زیست‌ محیطی‌ رانسبت‌ به‌ تولید برق‌ بسنجیم‌. قبلا گفته‌می‌شد که‌ ارزش‌ نیروگاه‌ آبی‌ به‌ حدی‌ است‌ که ‌فقط صدمات‌ زیست‌ محیطی‌ بسیار بزرگ‌می‌تواند این‌ ارزش‌ را از بین‌ ببرد.
در حال‌ حاضر این‌ فرض‌ زیر سوال‌ رفته‌ ومردم‌ کمتری‌ به‌ بی‌ ضرر بودن‌ نیروگاه‌ آبی‌برای‌ ماهیان‌ و حیات‌ وحش‌ اعتقاد دارند. دراین‌ جا باید گفت‌ که‌ چون‌ نیروگاههای‌ آبی‌دارای‌ منفعت‌ اقتصادی‌ هستند باید برای ‌حفاظت‌ از منابع‌ متاثر شده‌ از نیروگاه‌،هزینه‌هایی‌ را متقبل‌ شوند. از این‌ رو یکی‌ ازبزرگترین‌ مشاجرات‌ اقتصادی‌ – اجتماعی‌ بر سر ایجاد توازن‌ بین‌ ارزش‌ منابع‌ زیست‌محیطی‌ ونیروگاههای‌ آبی‌ در جریان‌ است‌.

*شما چگونه‌ منابع‌ زیست‌ محیطی‌ راارزش‌ گذاری‌ می‌کنید؟
ـ کوتانت‌: شاید به‌ نظر برسد که‌قیمت‌گذاری‌ یک‌ کیلو ماهی‌ آزاد در بازار، کارساده‌ای‌ است‌ ولی‌ موضوع‌، پیچیده‌تر از این‌است‌. ما قیمت‌ در بازار را می‌دانیم‌ ولی‌ ارزش‌غیر مستقیم‌ این‌ ماهی‌ چقدر است‌؟ ارزش‌ انسانی‌ که‌ دوست‌ دارد کوه‌ پیمایی‌ کرده‌ و یک‌رودخانه‌ آزاد و گردش‌ ماهیان‌ را به‌ جای‌نیروگاههای‌ آبی‌ و خطوط انتقال‌ تماشا کند،چقدر است‌؟ این‌ ارزش‌ گذاری‌ کار مشکلی‌است‌.
مردم‌ مایلند هزینه‌ بیشتری‌ برای‌ برق‌بپردازند ولی‌ بدانند که‌ یک‌ اجتماعی‌ ازماهیان‌ در بیرون‌ وجود دارد حتی‌ اگر آنها به‌ماهیگیری‌ نرفته‌ و یا ماهی‌ نخورند. این‌ارزشی‌ است‌ که‌ باید در حساب‌ سود و زیان‌، مورد توجه‌ قرار گیرد. به‌ منظور دستیابی‌ به‌یک‌ روند مناسب‌ برای‌ تعیین‌ منابع‌زیست‌محیطی‌ در پروژه‌های‌ نیروگاههای‌آبی‌ انجام‌ یک‌ سلسله‌ تحقیقات‌، لازم‌ است‌.به‌ عنوان‌ مثال‌ ارزش‌ هر ماهی‌ آزاد می‌تواند۱۰، ۵۰۰ یا ۹۰۰ دلار تعیین‌ شود که‌ این‌ امر به‌چگونگی‌ ارزش‌ گذاری‌ ستگی‌ دارد. در این‌مورد اظهارات‌، ضد و نقیض‌ است‌ چون‌ اگر این‌ارزش‌ گذاری‌ در مقدار کم‌ انجام‌ شود، نصب‌سیستم‌ پلکان‌ ماهی‌، توجیه‌ ندارد ولی‌ اگرزیاد باشد، می‌توان‌ تقاضای‌ چنین‌ سیستمی‌را کرد.

* آیا در دیگر نقاط آمریکا مشکلات‌خاص‌ دیگری‌ نیز وجود دارد؟
ـ کوتانت‌: احتمالا تخصیص‌ آب‌ در منطقه‌دره‌ مرکزی‌ کالیفرنیا سخت‌ترین‌ مساله‌ منابع‌طبیعی‌ جهان‌ است‌ که‌ نیروگاههای‌ آبی‌ رانمی‌توان‌ از آن‌ جدا کرد.
ـ مایک‌: یکی‌ از مثالهای‌ پر کردن‌ اظهارنامه‌اثرات‌ زیست‌ محیطی‌ درباره‌ پروژه‌ سد چندمنظوره‌ روی‌ Mokelumne River بود که‌ مابرای‌ FERC انجام‌ دادیم‌. کاربران‌ پروژه‌مجبور شدند که‌ منابع‌ شیلات‌ در پایین‌ دست‌ سد را حفظ کرده‌ و به‌ علاوه‌ برای‌مصرف‌کنندگان‌ حاضر در پایین‌ دست‌ سد، آن‌قدر آب‌ رها کنند که‌کشاورزان‌ بتوانند از آن‌برای‌ آبیاری‌ محصولات‌ استفاده‌ کنند. اخیرٹمسولان‌، اهمیت‌ بیشتری‌ نسبت‌ به‌ ابتدای‌ کار، برای‌ منابع‌ شیلاتی‌ قایل‌ شده‌اند و از این‌ رو ما در حال‌ مطالعه‌ به‌ منظور تخصیص‌ مجدد منابع‌ هستیم‌ تا امکان‌تامین‌ آب‌ بیشتر را بدون‌ اثر گذاری‌ منفی‌ بردیگر مصرف‌کنندگان‌، مورد بررسی‌ قرار دهیم‌. انجام‌ چنین‌ کاری‌ مشکل‌ است‌. این‌ مشکل‌ ازآن‌ جهت‌ مساله‌ ساز است‌ که‌ ارزش‌ آب‌ برای‌هر یک‌ از مصارف‌، متغیر بوده‌ و تعیین‌ سهم‌هر یک‌، کار سختی‌ خواهد بود.
ـ کوتانت‌: نحوه‌ اختصاص‌ آب‌ در ایالتهای‌غربی‌ به‌ این‌ صورت‌ است‌ که‌ هر کسی‌ زودتربیاید، آب‌ بیشتری‌ به‌ دست‌ خواهد آورد. یعنی‌هر کس‌ زودتر در خواست‌ مقدار مورد نیاز خودرا داده‌ باشد می‌تواند به‌ همان‌ مقدار آب‌ برای‌آبیاری‌ یا هر کار دیگری‌ پمپ‌ کند. با گذشت‌زمان‌، تقاضاها افزایش‌ یافته‌ و آب‌ بیشتری‌نیز تخصیص‌ یافته‌ است‌. امروزه ‌مصرف‌کنندگان‌ جدید مانند اهالی‌
خلیج‌ شرقی‌ سانفرانسیسکو باید مقداری‌ آب‌بردارند که‌ سهم‌ نفرات‌ قبل‌ از آنها کاهش‌ نیابد یعنی‌ آنها به‌ نوعی‌ مصرف‌ کننده‌ درجه‌ دو شده‌اند. بنابراین‌ برای‌ پاسخگویی‌ به‌نیازهای‌ در حال‌ افزایش‌ باید سدهای ‌بیشتری‌ ساخته‌ شود. متاسفانه‌ در تخصیص‌اصلی‌، میزان‌ مصرف‌ برای‌ ماهیها هرگز درنظر گرفته‌ نشده‌ بود. فقط به‌ تازگی‌ حداقل ‌جریان‌ برای‌ حفاظت‌ از گونه‌های‌ در حال‌انقراض‌ تعیین‌ شده‌ است‌.

* در منطقه‌ Pacific Northwest و درکالیفرنیا درگیر چند پروژه‌ هستند؟
ـ مایک‌: در منطقه‌ Pacific Northwest ما برروی‌ ۱۷ پروژه‌ کار می‌کنیم‌. از این‌ تعداد
۹ پروژه‌ کوچک‌ مربوط به‌ حوضه‌ آبریزرودخانه‌ Skagit ، هفت‌ پروژه‌ مربوط به‌ حوضه‌رودخانه‌ Nook Sack و یک‌ پروژه‌ اجازه‌ مجددنیز برای‌ یک‌ پروژه‌ بزرگ‌ در روخانه‌ Skagitاست‌. این‌ پروژه‌های‌ کوچک‌ که‌ در منطقه‌ واشنگتن‌ قرار دارند، هر یک‌ پنج‌ مگاوات‌ برق‌تولید خواهد کرد. در کالیفرنیا ما مشغول‌ارزیابی‌ یک‌ مجوز برای‌ پروژه‌ بزرگی‌ بر روی‌رودخانه‌ Mokelumne و پروژه‌ مشابهی‌ برروی‌ روخانه‌ Tvolumne هستیم‌. در قسمت‌ فوقانی‌ آبریز رودخانه‌ Mokelumne نیر چندپروژه‌ در دست‌ داریم‌. به‌ علاوه‌ در کالیفرنیا ماارزیابی‌ ایجاد تغییراتی‌ در راهبری‌ یک‌ سدبزرگ‌ بر روی‌ رودخانه‌ Tvolumne را بر عهده‌داریم‌. این‌ پروژه‌، آب‌ شرب‌ شهر سانفرانسیسکو و نیز آب‌ برای‌ آبیاری‌ دو ناحیه‌از بزرگ‌ترین‌ نواحی‌ کشور را تامین‌ می‌کند.

* آزمایشگاههای‌ شما چه‌ نوع‌تحقیقاتی‌ را برای‌ حمایت‌ از راه‌ حلهای ‌زیست‌ محیطی‌ درنیروگاههای‌ آبی‌ ارایه‌می‌کنند؟
ـ مایک‌: مهمترین‌ طرح‌ دردست‌ بررسی‌،مطالعه‌ راههای‌ تخفیف‌ مشکلات‌زیست‌محیطی‌ برای‌ وزارت‌ انرژی‌آمریکاست‌. در این‌ تحقیق‌ ما به‌ اقصی‌ نقاطکشور سفر کرده‌ و برنامه‌های‌ موجود برای‌ این‌هدف‌ را مورد بازدید قرار دادیم‌ تا تعیین‌ کنیم ‌که‌ کدامیک‌ کارایی‌ خوبی‌ داشته‌ و کدامیک ‌مناسب‌ نیست‌. ما در زمینه‌ یافته‌های‌ خودگزارشی‌ نیز منتشر کردیم‌.
از وزارت‌ انرژی‌ خواسته‌ایم‌ که‌ برای‌ بهبودطراحیهای‌ استاندارد تله‌های‌ سبدی‌ وغربالهای‌ ماهی‌ از ما حمایت‌ کند تا به‌ حرکت‌ایمن‌ ماهیان‌ به‌ بالا دست‌ و پایین‌ دست‌کمک‌ شود. در دهه‌ ۱۹۷۰ هیلدبرانت‌ برنامه ‌زیست‌ محیطی‌ نیروگاههای‌ آبی‌ را در وزارت‌انرژی‌ آمریکا بنیان‌ نهاد. در اوایل‌ دهه‌ ۱۹۸۰ما با بررسی‌ وضعیت‌ در محل‌، به‌ تحقیق‌ درزمینه‌ روابط بین‌ ماهی‌ و سکونتگاه‌ پرداختیم‌و پروژه‌هایی‌ را نیز با اداره‌ شیلات‌ و حیات‌وحش‌ آمریکا در زمینه‌ نابودی‌ ماهیان‌در توربینها انجام‌ دادیم‌.
ما علاقه‌مندیم‌ که‌ کارها را در آزمایشگاه‌و در محل‌ انجام‌ دهیم‌. امروزه‌ کارهای‌ مدلسازی‌ نیز انجام‌ می‌دهیم‌. در حال‌ حاضرما چرخه‌ زیست‌ محیطی‌ گونه‌ Chinook ازماهیان‌ آزاد را با توجه‌ به‌ اطلاعات‌ موجودتحت‌ مدلینگ‌ قرار داده‌ایم‌. برای‌ مثال‌ اثرات‌شرایط مختلف‌ بر روی‌ مهاجرت‌ ماهیان‌، تخم‌ ریزی‌ و رشد تخمها را تعیین‌ می‌کنیم‌.سپس‌ با استفاده‌ از اطلاعات‌ و شرایط رودخانه‌Mokelumne در قبل‌ و بعد از ایجاد نیروگاه ‌آبی‌، می‌توانیم‌ تاثیرات‌ سدهای‌ جدید بر روی‌جمعیت‌ ماهیان‌ را پیشگویی‌ کنیم‌.
متاسفانه‌ بعضی‌ از اوقات‌ مسائل‌غیرقابل‌ حلی‌ نیز وجود دارد که‌ ناشی‌ از چند منظوره‌ بودن‌ سدهاست‌.
به‌ این‌ صورت‌ که‌ مثلا بعضی‌ از راه‌ حلهاضررهایی‌ برای‌ ماهیگیری‌ تفریحی‌ در پی‌دارد که‌ قابل‌ صرفنظر کردن‌ نیست‌. از این‌ روما وارد فرایندی‌ می‌شویم‌ که‌ بتوانیم‌ از طریق‌تعیین‌ بهترین‌ ترکیب‌ از کاربردهای‌ چندگانه ‌از سد، توازنی‌ برقرار کنیم‌. موضوع‌ دیگر این‌است‌ که‌ من‌ فکر می‌کنم‌ آزمایشگاههای‌ مادارای‌ تجربه‌ منحصر به‌ فردی‌ در زمینه‌ مواجه ‌شدن‌ با مسائل‌ و اهداف‌ چندگانه‌ است‌.

* آیا می‌توانید مثال‌ خوبی‌ از ایجادموفقیت‌آمیز این‌ توازن‌ ذکر کنید؟
ـ مایک‌: بله‌، یک‌ مثال‌ خوب‌ حوضه‌ آبریزرودخانه‌ اوهایو است‌. ما با صدور اجازه‌ برای‌۲۶ سد در طول‌ ۵۰۰ مایل‌ از رودخانه‌ مواجه‌بودیم‌. اثرات‌ تجمعی‌ این‌ پروژه‌ها آن‌ بود که‌کیفیت‌ آب‌ رودخانه‌ و بخصوص‌ اکسیژن ‌محلول‌ را شدیدا کاهش‌ می‌داد و ما بایدبهترین‌ ترکیب‌ از پروژه‌ها را مشخص‌ می‌کردیم‌ تا در کنار تاسیس‌ سد،محیطزیست‌ نیز حفاظت‌ شود. برای‌ این‌ کارتلفیقی‌ از مدلها را بکار گرفتیم‌ که‌ تاثیرمتقابل‌ بین‌ سدها را شبیه‌ سازی‌ کند و سپس‌بین‌ به‌ حداکثر رساندن‌ تولید برق‌ و حفاظت‌ ازاکسیژن‌ محلول‌ رودخانه‌، بهینه‌ سازی‌ انجام‌دادیم‌.
نتیجه‌گیری‌ خود را در اظهار نامه‌ اثرات‌زیست‌ محیطی‌ ارایه‌ کردیم‌ که‌ به‌ دلیل‌نظرات‌ اداره‌های‌ شیلات‌ و حیات‌ وحش‌ بحث‌به‌ دادگاه‌ کشیده‌ شد.

* چرا این‌ اداره‌ها نظرات‌ شما را به‌چالش‌ کشیدند؟
ـ مایک‌: این‌ موضوع‌، یک‌ مشاجره‌ سیاسی‌بود. این‌ اداره‌ها سعی‌ می‌کنند که‌ موضع‌ راسیاسی‌ کرده‌ و هیچ‌گونه‌ بحث‌ فنی‌ ارایه ‌نمی‌کنند. در این‌ مورد خاص‌ نیز اگر حفاظت‌۱۰۰ درصدی‌ از کیفیت‌ آب‌ و منابع‌ ماهی‌ موردنظر باشد، ساخت‌ هرگونه‌ نیروگاه‌ آبی‌،غیرممکن‌ خواهد بود. این‌ در حالی‌ است‌ که‌تجزیه‌ و تحلیلهای‌ ما که‌ براساس‌ مدلینگ‌ کامپیوتری‌ صورت‌ گرفته‌ بود، نشان‌ می‌داد که‌می‌توان‌ به‌طور همزمان‌ از محیط زیست‌ تاحد استانداردها حفاظت‌ کرده‌ و انرژی‌ برق‌ آبی‌نیز تولید کرد. ابتدا سازندگان‌ تصور می‌کردندکه‌ شرایط ارایه‌ شده‌ از سوی‌ ما سخت‌ است‌ولی‌ سپس‌ آنها دریافتند که‌ گفته‌های‌ مادارای‌ پایه‌ و اساس‌ علمی‌ و فنی‌ بوده‌ و ساخت‌این‌ سدها به‌ صرفه‌ است‌.
نکته‌ تاسف‌ آور این‌ بود که‌ از ۱۶ سدمذبور که‌ دارای‌ مجوز نیز بودند، فقط چند تاساخته‌ شد که‌ دلیل‌ آن‌ نیز مسائل‌ اقتصادی‌بود و نه‌ دلایل‌ زیست‌ محیطی‌ و سازندگان‌نتوانستند قراردادهایی‌ برای‌ فروش‌ برق‌ در منطقه‌، امضا کنند.

*در حال‌ حاضر چه‌ مطالعات‌ خاصی‌ درزمینه‌ راه‌حلهای‌ زیست‌محیطی‌ برای‌نیروگاههای‌ آبی‌ در دست‌ دارید؟
ـ مایک‌: کاری‌ که‌ در حال‌ حاضر برای‌ وزارت‌انرژی‌ آمریکا در دست‌ داریم‌ درباره‌ یک‌ سری‌مطالعات‌ موردی‌ برای‌ منابع‌ زیست‌ محیطی‌ وهزینه‌های‌ جدیدترین‌ نوع‌ تاسیسات‌ عبورماهی‌ است‌. ما می‌خواهیم‌ منافع‌ شیلاتی‌ این‌تاسیسات‌ و هزینه‌های‌ اجرای‌ این‌ سیستمهارا استخراج‌ کنیم‌. این‌ در حالی‌ است‌ که‌مطالعات‌ انجام‌ شده‌ در سال‌ ۱۹۹۲ راه‌حلهای‌ زیادی‌ را نشان‌ می‌دهد که‌ بعضی‌ از آنها دارای‌منافع‌ بسیار زیادی‌ نسبت‌ به‌ هزینه‌ بوده‌اند وبعضی‌ نیز دارای‌ منافع‌ کم‌ و یا حتی‌ صفر و یاهزینه‌ بسیار بالا بوده‌اند. این‌ مطالعات‌ موردی‌نشان‌ خواهد داد که‌ برای‌ هر سایت‌ خاص‌چگونه‌ می‌توان‌ بهترین‌ طراحی‌ را انجام‌ داد.
هدف‌ دیگر ما در این‌ مطالعات‌ موردی‌ آن‌است‌ که‌ راه‌ حلهای‌ مختلف‌ را بیان‌ کرده‌ وبگوییم‌ کدام‌ موفقیت‌آمیز بوده‌ و کدام‌ باشکست‌ مواجه‌ شده‌ و دلیل‌ شکست‌ آنها راتشریح‌ کرده‌ و بگوییم‌ در بیشتر موارد، کدام ‌سیستم‌ بهتر است‌. امیدواریم‌ که‌ تلاشهای‌ مااز دوباره‌ کاری‌ جلوگیری‌ کرده‌ و سازندگان‌اشتباهات‌ مشابهی‌ را در آینده‌ انجام‌ ندهند.به‌ علاوه‌ روشهای‌ پر هزینه‌ را که‌ نباید پیش‌از انجام‌ تحقیقات‌ محلی‌ بکار گرفته‌ شوند، معرفی‌ خواهیم‌ کرد.

* چه‌ کسی‌ با شما در زمینه‌ تعیین‌ هزینه‌روشهای‌ زیست‌ محیطی‌ همکاری‌می‌کند؟
ـ مایک‌: طرحی‌ که‌ برای‌ وزارت‌ انرژی‌آمریکا انجام‌ می‌دهیم‌ کار مشترک‌ آزمایشگاه‌ملی‌ ORNL و آزمایشگاه‌ ملی‌ مهندسی‌آیداهو (INEL) است‌ که‌ مهندسان‌ INELمطالعه‌ هزینه‌ها را بر عهده‌ داشته‌ و ما بیشتر مشغول‌ بررسی‌ منافع‌ هستیم‌. یکی‌ ازهمکاران‌ ما در بخش‌ انرژی‌ روی‌ گذرگاهی‌برای‌ ماهیان‌، کار کرده‌ است‌. او در حال‌ حاضردر تلاش‌ است‌ تا نحوه‌ ارزش‌ گذاری‌ جوامع‌ماهیان‌ را بیابد. این‌ بحث‌ موضع‌ مشکلی‌ است‌ چون‌ ارزشهای‌ زیادی‌ در حفظ یک‌جامعه‌ از ماهیان‌ موثر است‌. چون‌ علاوه‌ برمصارف‌ مستقیم‌ ماهی‌، موارد غیرمستقیم‌ نیزوجود دارد.

* چگونه‌ یک‌ اظهار نامه‌ زیست‌محیطی‌برای‌ پروژه‌های‌نیروگاه‌ آبی‌ تکمیل‌می‌شود؟
ـ مایک‌: معمولا ما برای‌ هر پروژه‌ یک‌اظهارنامه‌ تکمیل‌ می‌کنیم‌ ولی‌ FERC به‌ این‌جهت‌ حرکت‌ می‌کند که‌ ارزیابی‌ اثرات‌ بر روی‌کل‌ حوضه‌ آبریز انجام‌ شود. از آنجا که‌ تعدادزیادی‌ از پروژه‌های‌ نیروگاههای‌ آبی‌ ساخته‌شده‌ روی‌ حوضه‌ آبریز رودخانه‌ها، نسبتا کوچک‌ است‌، FERC تمایل‌ دارد که‌ همه‌ آنهارا جمع‌ کرده‌ و یک‌ ارزیابی‌ بزرگ‌ روی‌ کل‌حوضه‌ آبریز انجام‌ دهد. در اواخر دهه‌ ۱۹۸۰یکی‌ از این‌ ارزیابی‌ها را بر روی‌ حوضه‌ رودخانه‌ اوهایو و اخیرا نیز برای‌ حوضه‌Nooksack , Skagit انجام‌ داده‌ایم‌ که‌ هر دو درایالت‌ واشنگتن‌ بوده‌اند. این‌ گونه‌ ارزیابی‌های‌کلی‌ نه‌ تنها با صرفه‌تر بوده‌ بلکه‌ دولت‌ رامجبور می‌کند که‌ اثرات‌ جمعی‌ تعدادی‌ ازنیروگاههای‌ آبی‌ بر حوضه‌ یک‌ رودخانه‌ رامورد ارزیابی‌ قرار دهد. برای‌ این‌ کار بایدتاثیر متقابل‌ چند سد در مورد نابودی‌ کیفیت‌آب‌ یا توقف‌ مهاجرت‌ ماهیان‌ آزاد موردبررسی‌ قرار گیرد.

* بدترین‌ مشکلاتی‌ که‌ سازندگان‌ وکاربران‌ تاسیسات‌ نیروگاه‌ آبی‌ با آن‌مواجه‌ هستند، چیست‌؟
ـ مایک‌: در این‌ مورد، نامشخص‌ بودن‌قوانین‌، یکی‌ از مشکلات‌ بزرگ‌ است‌. طی‌چند سال‌ گذشته‌ چندین‌ بار قوانین‌، تغییرکرده‌ است‌. باید توجه‌ داشت‌ سازندگانی‌ که‌می‌خواهند سدهای‌ جدید طراحی‌ کرده‌ و بسازند باید برای‌ تایید، آنها را به‌ چندین‌موسسه‌ فدرال‌ و ایالتی‌ ارسال‌ کنند. این‌ دوره‌برای‌ سازندگان‌، زمان‌ سختی‌ خواهد بود چون‌آنان‌ باید با کابوس‌ قوانین‌ فدرال‌ و ایالتی‌مواجه‌ شوند.
مشکل‌ دیگر هزینه‌ عمومی‌ این‌ بررسی‌قانونی‌ است‌ یعنی‌ باید هزینه‌ای‌ برای‌ این‌فرایند طولانی‌ (از طراحی‌ تا ساخت‌ وراهبری‌) در نظر گرفت‌. این‌ هزینه‌ نیزنامشخص‌ است‌ چون‌ این‌ فرایند ممکن‌ است‌بین‌ ۶ تا ۱۰ سال‌ طول‌ بکشد و طی‌ این‌ مدت‌قوانین‌، چندین‌ بار تغییر کنند. به‌ علاوه‌سازندگان‌ نیز ترجیح‌ می‌دهند که‌ جز درمراحل‌ پایانی‌ این‌ فرایند، چیزی‌ راجع‌ به‌روشهای‌ کاهش‌ اثرات‌ زیست‌ محیطی‌ سدهافرا نگیرند. از این‌ رو برای‌ یک‌ سازنده‌ سد،مشکل‌ خواهد بود که‌ مقدار پولی‌ را که‌ بایدقرض‌ گرفته‌ و سود آن‌ را بپردازد، برآورد کند.
مشکل‌ سوم‌ این‌ است‌ که‌ امروزه‌تشکلهای‌ زیست‌ محیطی‌ نسبت‌ به ‌سازندگان‌ نیروگاههای‌ آبی‌ حساس‌ هستند.باید اذعان‌ کرد که‌ برای‌ سازندگان‌، شرایطسختی‌ به‌ وجود آمده‌ است‌ که‌ در بیشتر موارددلایل‌ قابل‌ قبولی‌ نیز ارایه‌ می‌شود. جمعیت‌ماهیان‌ آزاد در سواحل‌ غربی‌ و شرقی‌ با خطرمواجه‌ شده‌ است‌ و افراد شدیدا نگران‌ این‌موضوع‌ هستند. از این‌ رو از سوی‌ مردمی‌ که‌سدها را مشکل‌زا می‌دانند، فشار زیادی‌ برسازندگان‌ اعمال‌ می‌شود. در حال‌ حاضربعضی‌ از انجمنهای‌ زیست‌ محیطی‌ در تلاش‌هستند که‌ بعضی‌ از رودخانه‌ها را تحت‌ قوانین‌حفاظتی‌ فدرال‌ قرار داده‌ و از ساخت‌ سدهاجلوگیری‌ کنند.
ـ کوتانت‌: در بعضی‌ موارد مردم‌ تلاش‌می‌کنند که‌ سدهایی‌ که‌ جلوی‌ مهاجرت‌ماهیان‌ را گرفته‌اند و یا با کاستن‌ از جریان‌،مانع‌ مهاجرت‌ ماهیان‌ آزاد جوان‌ به‌ پایین‌دست‌ سد شده‌اند را بر چینند. این‌ تلاشهامنجر به‌ برچیدن‌ یک‌ سد کوچک‌ در ناحیه‌Olympic Peninsula شده‌ و سدهای‌ دیگر رانیز با مشکلاتی‌ مواجه‌ کرده‌ است‌ مثلا سد رودخانه‌ Snake برچیده‌ نخواهد شد ولی‌مجبور شده‌ است‌ شرایطی‌ ایجاد کند که‌جریانی‌ شبیه‌ رودخانه‌، ماهیان‌ آزاد جوان‌ را به‌دریا برساند. هزینه‌ برچیدن‌ و یا انجام‌ چنین‌اصلاحاتی‌ بسیار زیاد است‌. چنین‌ اعمالی ‌باعث‌ شده‌ است‌ که‌ تجارت‌ سدسازی‌ بسیارحساس‌ شود.

* آیا آزمایشگاههای‌ ORNL در مقابل‌پیشنهاد طرح‌ سد برای‌ نیروگاههای‌ آبی‌نیز اعلام‌ نظر می‌کند؟
ـ مایک‌: باید گفت‌ که‌ بعضی‌ از این‌پروژه‌های‌ پیشنهادی‌ اساسا نباید ساخته‌شوند چون‌ محل‌ آنها مناسب‌ نیست‌. بعضی‌ ازآنها مشکلات‌ غیرقابل‌ حلی‌ دارند. به‌ عنوان‌مثال‌ سد در تقابل‌ با جریان‌ ماهیان‌ و یا فرهنگ‌ بومیان‌ آمریکاست‌. در این‌ موارد ما به‌FERC پیشنهاد می‌کنیم‌ که‌ پروژه‌ اجرا نشود.
ـ کوتانت‌: ناراحت‌ کننده‌ خواهد بود پروژه‌ای‌که‌ برای‌ سدسازی‌، مناسب‌ به‌ نظر می‌آید به‌یکی‌ از این‌ دلایل‌ متوقف‌ شود. مثلا در منطقه‌Northwest محلی‌ خالی‌ از ماهیان‌ مقیم‌ قرار داشت‌ که‌ برای‌ سدسازی‌ عالی‌ بود ولی‌ به‌دلیل‌ قرار گرفتن‌ در ناحیه‌ای‌ که‌ برای‌ قبایل ‌بومی‌ آمریکا مقدس‌ به‌ شمار می‌رفت‌،مشکل‌ آفرین‌ شد چون‌ این‌ قبایل‌ از فرهنگ‌خود جدا نمی‌شوند و احتمالا سازنده‌ سد بایداز تصمیم‌ خود منصرف‌ شود.

* اگر توضیح‌ خاصی‌ دارید بفرمایید؟
ـ کوتانت‌: در تعداد زیادی‌ از موارد می‌توان‌ بایک‌ سرمایه‌ گذاری‌ نسبتا کم‌ در تحقیقات‌،بیشتر مسائل‌ مطرح‌ شده‌ را حل‌ کرده‌ و درهزینه‌های‌ طولانی‌ مدت‌، صرفه‌ جویی‌ کرد.البته‌ برای‌ بررسی‌ این‌ موارد به‌ اقتصاددانان‌ نیاز است‌. در یک‌ تحقیق‌ موفق‌ بایدسدسازان‌، سازندگان‌ دستگاهها و محققان‌دست‌ در دست‌ یکدیگر بدهند تا بتوان‌ یک‌طراحی‌ استاندارد در راستای‌ حفاظت‌ ازمحیط زیست‌ انجام‌ داده‌ و با تایید موافقتنامه‌ها باعث‌ تشویق‌ اعمال‌ این‌گونه‌مسائل‌ در بیشتر سدها شد. هر چند دولت‌ درزمینه‌ چنین‌ تحقیقاتی‌، سرمایه‌ گذاری‌می‌کند ولی‌ میزان‌ این‌ سرمایه‌ گذاریها کم‌بوده‌ و باید این‌ تحقیقات‌ با همکاری‌ آزمایشگاههای‌ دولتی‌، سازندگان‌ سد ودستگاههای‌ نیروگاهی‌ و نیز سازمانهای‌قانونگذار انجام‌ شود.
ـ مایک‌: من‌ معتقدم‌ که‌ برای‌ فراگیر شدن‌نیروگاههای‌ آبی‌ به‌ عنوان‌ یک‌ منبع‌ انرژی‌برای‌ آمریکا باید سه‌ نیاز شامل‌ تحقیق‌ وتوسعه‌، آموزش‌ و قوانین‌ صحیح‌ و معین‌برآورده‌ شود.
احتمالا پیشرفت‌ در هر سه‌ زمینه‌ به‌سرعتی‌ که‌ ما تصور می‌کنیم‌ به‌ دست‌ نخواهدآمد ولی‌ در جهت‌ درست‌ به‌ پیش‌ خواهدرفت‌.

برگردان‌: مهندس‌ عبدا… مصطفایی

منابع‌:
۱-ORNLResearch and DevelopmentReview,Vol.26, Summer/Fall,NO 3,4
2-C.C.Warnick, et al, HydropowerEngineering, Prentice Hall, 1984

دیدگاه خود را بیان کنید

لطفا پیام خود را وارد نمایید
لطفا نام خود را در این قسمت وارد نمایید